Tuften. En dan... begint het pas!

Waarom tufting écht ambacht is

Je kent ze waarschijnlijk wel.

Die filmpjes waarin iemand met een tuftgun een paar kleurrijke lijnen in een doek schiet, het werk omdraait en hop… daar ligt een tapijt.

Heerlijk om naar te kijken alleen ontbreekt er nog wat tussen die eerste en die laatste seconde!

Want wat in een filmpje of reel bijna moeiteloos lijkt, is in werkelijkheid een behoorlijk arbeidsintensief proces van ontwerpen, opspannen, tuften, lijmen, scheren, knippen, carven en afwerken.

En vooral: heel veel leren kijken naar wat materiaal doet.

Welkom achter de schermen.

Het begint vóór de eerste draad

Voor er überhaupt getuft kan worden, moet het doek op het frame.

En dat doek moet strak staan. Echt strak.
Een goed opgespannen tuftdoek geeft de tuftgun voldoende weerstand en zorgt ervoor dat de wol netjes op zijn plaats komt én vooral ook dat je geen gaten maakt in je canvas. 

Daarna komt het ontwerp op het doek.

Omdat je aan de achterkant tuft, moet je dus voortdurend rekening houden met hoe het werk er aan de voorkant zal uitzien. Bij tekst extra belangrijk: die moet gespiegeld op het doek komen. Uiteraard heb ik dit mogen ontdekken. 

Tekenen met een machine

En dan mag de tuftgun gaan snorren.

Op zich duidelijk: garen door en op een gespannen doek brengen.

Maar de uitvoering vraagt controle.

De machine trilt, het canvas beweegt mee en ondertussen moeten snelheid, richting en druk constant blijven. Bochten reageren anders dan rechte lijnen. Kleine vormen anders dan grote vlakken. Sommige garens werken heerlijk mee, andere hebben duidelijk een eigen karakter.

En daar zit voor mij een groot deel van de aantrekkingskracht.

Ik ben aan het schilderen.
Niet met verf maar met wol. Iets zien wordt ook voelen.
Lijn per lijn krijgt het ontwerp volume. Tot uiteindelijk de achterkant bijna volledig gevuld is met garen.

En dan?

Dan zijn we ergens halverwege.

Eerst vastzetten

Het garen wordt tijdens het tuften door het doek gebracht, maar zit op dat moment nog niet definitief vast. Daarom wordt de achterkant verlijmd en is het wachten tot alles goed uitgehard is.
Het werk kan van de frame en dan begint een heel andere fase.

Want wanneer je het voor het eerst volledig aan de voorkant bekijkt, ziet het er meestal nog behoorlijk… wollig uit.

De vorm is er.

Maar de scherpte nog niet.

En dan begint het carven

Het deel waar ik zelf steeds meer door gefascineerd raak. 
Scheren van het globale oppervlak, carvan van lijnen en overgangen tussen vormen en kleuren met de schaar en tondeuse.

Carving

Door op bepaalde plaatsen materiaal weg te nemen, ontstaan scherpere contouren en hoogteverschillen. Vormen komen los van elkaar en het werk krijgt meer diepte.

Soms heel subtiel.

Soms behoorlijk uitgesproken.

En dat kan uren, Uren, UREN duren.

Stukje voor stukje kijken, knippen, draaien, opnieuw kijken, nog iets weghalen — en vooral weten wanneer je moet stoppen.

Want weg is weg.

Dat maakt dit voor mij misschien wel het meest ambachtelijke deel van het hele proces. Niet de machine bepaalt uiteindelijk hoe het werk eruitziet.

Mijn handen doen dat.

De achterkant telt ook

Ook wanneer de voorkant klaar lijkt, is het werk nog niet af.

De randen moeten worden verzorgd, de achterzijde netjes afgewerkt en bij wandwerken komt er een degelijk ophangsysteem.

Dat zie je uiteindelijk nauwelijks maar is toch een niet onbelangrijk detail.

Van pluis tot werk

Tufting is voor mij ondertussen veel meer geworden dan garen in een doek schieten.

Het is ontwerpen én uitvoeren.
Techniek én intuïtie.
Heel veel handenwerk.

Soms lukt iets precies zoals ik het vooraf zag.
Soms totaal niet.
En soms ontstaat net door dat onverwachte iets beters.

Met ieder werk leer ik mijn materiaal, gereedschap en eigen handschrift beter kennen.

Ik wil technisch steeds sterker worden.

Maar ik hoop tegelijk dat je ook later nog kunt zien dat mijn werken niet uit een machine zijn gerold. Dat ze net iets meer zorg en liefde kregen dan de ‘reel-versies’. 

Dat iemand eraan gewerkt heeft.

Gekeken heeft.
Beslist heeft.
Bijgestuurd heeft.

En waarschijnlijk onderweg hier en daar ook eens stevig gevloekt heeft. 

Dat is voor mij ambacht.

Niet dat alles perfect is.
Wel dat ieder stuk, van eerste lijn tot laatste pluisje, door mijn handen gegaan is.